Nu AI eenvoudig antwoorden genereert, wordt het vermogen om kritisch te denken belangrijker dan ooit. Leerlingen moeten leren beoordelen of informatie betrouwbaar is, verschillende perspectieven afwegen en een eigen, onderbouwde mening kunnen vormen. Het gaat steeds minder om het vinden van informatie en steeds meer om het beoordelen en gebruiken ervan. Deze ontwikkeling sluit aan bij de verschuiving die onder andere door de Universiteit Utrecht wordt beschreven: het onderwijs richt zich steeds meer op kritisch denken, het zichtbaar maken van denkprocessen en het leren beoordelen van informatiebronnen. De nadruk verschuift daarmee van alleen het eindproduct naar het leerproces.
Daarnaast dwingt de digitale ontwikkeling van de afgelopen jaren
ons tot bezinning op de rol van leraren. Repetitieve taken kunnen worden
ondersteund door Artificial Intelligence waardoor er meer ruimte kan ontstaan voor
persoonlijke begeleiding. De leraar ontwikkelt zich steeds meer tot coach:
iemand die leerlingen helpt bij reflecteren, keuzes maken, samenwerken en het
ontwikkelen van creativiteit en kritisch denken.
Deze ontwikkeling was al langer zichtbaar en AI versnelt dit nog eens. Didactisch Coachen helpt om deze ontwikkeling in het klaslokaal te ondersteunen. Leraren die Didactisch Coachen in de vingers hebben, helpen leerlingen gemakkelijker om kritisch, zelfstandig en bewust met AI om te gaan.
Omdat AI snel antwoorden kan geven, is het belangrijk dat
leerlingen leren om deze antwoorden kritisch te beoordelen. Niet alles wat AI
genereert is juist, volledig of passend. Daarom vraagt het gebruik van AI om
een onderzoekende en kritische houding. Coöperatieve en activerende werkvormen ondersteunen dit proces.
Vanuit het sociaal-constructivisme wordt leren gezien als een sociaal proces,
waarbij kennis ontstaat door interactie en dialoog. Binnen Didactisch Coachen hebben
dergelijke werkvormen een belangrijke plaats. Een voorbeeld is een schrijfopdracht waarbij leerlingen eerst zelf een tekst schrijven en deze vervolgens vergelijken met een AI-gegenereerde versie. In kleine groepen bespreken zij welke argumenten overtuigend zijn, welke informatie betrouwbaar is en welke keuzes de AI heeft gemaakt. De docent begeleidt het gesprek met activerende open vragen, een van de kernprincipes van Didactisch Coachen.
Het
gebruik van AI vraagt erom dat leerlingen op een andere manier worden
geactiveerd en gemotiveerd. Leren en motivatie vragen om herhalingen,
uitdagingen en succeservaringen. Didactisch Coachen helpt daarbij door het
stellen van activerende vragen en het geven van specifieke feedback. Dat is op
de wijze waarop een leerling iets heeft aangepakt (hun strategie), de manier
waarop ze in de les zitten of aan de opdracht werken (hun modus) en hun
persoonlijke kwaliteiten die ze inzetten voor school zorgen voor de
succeservaring die motivatie versterkend is.
Daarnaast vormen activerende vragen een belangrijk instrument om
kritisch denken te stimuleren. Vragen die beginnen met hoe of waarom
zetten leerlingen aan tot nadenken. Voorbeelden van deze vragen zijn; waarom
kies je voor deze oplossing, hoe weet je dat deze informatie betrouwbaar is, welke
argumenten vind jij het sterkst, of wat zou je anders doen als je opnieuw zou
beginnen?
Door dergelijke vragen te combineren met werkvormen waarin
leerlingen met elkaar in gesprek gaan, argumenteren en hun eigen standpunt
formuleren, ontwikkelen zij hun kritisch denkvermogen.
